Gwarancja sprzedawcy po zwrocie – o co najczęściej toczy się spór
Typowy scenariusz: zakup, wada, zwrot i skrócona gwarancja
Spór o skrócenie gwarancji po zwrocie sprzętu najczęściej zaczyna się niewinnie. Klient kupuje nowy telefon lub laptop z 24‑miesięczną gwarancją. Po kilku miesiącach pojawia się wada, sprzęt trafia do sklepu lub serwisu, zostaje wymieniony na inny egzemplarz. Po pewnym czasie kolejna usterka – i wtedy pada komunikat: „Gwarancja już się skończyła, liczy się od pierwszego zakupu”.
W praktyce chodzi o odpowiedź na jedno pytanie: czy po wymianie lub zwrocie sprzedawca może jednostronnie skrócić gwarancję na „nowy” egzemplarz, czy też gwarancja powinna biec od nowa albo zostać przedłużona. Spór dotyczy zwykle:
daty początku biegu gwarancji (pierwszy zakup czy wydanie wymienionego sprzętu),
długości pozostałego okresu (pełne 24 miesiące czy „resztówka”),
tego, czy wymiana była w ramach gwarancji czy rękojmi,
czy nowy egzemplarz jest „nowy”, „powystawowy” czy „refurb” z innymi warunkami.
Z punktu widzenia klienta spór często wybucha dopiero przy drugiej awarii, kiedy sklep próbuje powołać się na wcześniejszy, krótszy okres odpowiedzialności. Wtedy ogromne znaczenie ma dokumentacja: dowód zakupu, karta gwarancyjna i wszystkie potwierdzenia reklamacji.
Zwrot, wymiana, naprawa – trzy różne sytuacje
Częste źródło nieporozumień to wrzucanie do jednego worka zwrotu, wymiany i naprawy. Tymczasem każda z tych sytuacji może mieć inny wpływ na gwarancję:
Odstąpienie od umowy (zwrot) – umowa zakupu jest „unieważniona”, strony oddają sobie wzajemnie świadczenia (pieniądze i towar). Ten konkretny zakup przestaje istnieć w sensie prawnym, a z nim znikają też uprawnienia z tej umowy, w tym gwarancja związana z tym egzemplarzem.
Wymiana towaru – klient pozostaje przy tej samej umowie, zmienia się tylko egzemplarz rzeczy. To kluczowe przy liczeniu biegu gwarancji.
Naprawa – egzemplarz pozostaje ten sam, ale usunięto w nim wadę. Pojawia się kwestia przedłużenia gwarancji o czas naprawy na naprawiony element lub na cały sprzęt – w zależności od treści gwarancji.
Brak rozróżnienia tych trzech sytuacji sprawia, że sprzedawcy (często w dobrej wierze, ale błędnie) stosują jedną, prostą zasadę: „gwarancja zawsze liczona od pierwszego zakupu”. Nie zawsze mają do tego prawo.
Dlaczego outlety i komisy częściej modyfikują gwarancję
W outletach i komisach większość sprzętu ma „historię”: był używany, stał na ekspozycji, został zwrócony przez innego klienta albo został odnowiony. To otwiera sprzedawcom drogę do modyfikowania okresu i zakresu gwarancji.
Najczęstsze praktyki to:
skrócenie gwarancji na sprzęt powystawowy (np. z 24 do 12 lub 6 miesięcy),
wprowadzenie własnej gwarancji sprzedawcy zamiast gwarancji producenta,
zastrzeżenie, że gwarancja biegnie od „pierwszej daty sprzedaży”, nawet jeśli klient kupuje sprzęt drugi w kolejności,
całkowite wyłączenie gwarancji, przy pozostawieniu tylko rękojmi (często skróconej przy rzeczach używanych).
W takich miejscach spór o skrócenie gwarancji po zwrocie lub wymianie jest częstszy, bo towar powraca do obrotu. Jeden egzemplarz potrafi mieć dwóch lub trzech właścicieli i kilka różnych „momentów startu” gwarancji.
Przykład z praktyki: laptop z uciętą gwarancją
Klient kupuje w sklepie stacjonarnym nowy laptop z gwarancją producenta 24 miesiące. Po 10 miesiącach pada płyta główna. Sklep, działając jako pośrednik, wymienia sprzęt na nowy egzemplarz. Dokument wymiany zawiera tylko lakoniczną adnotację „wymiana na nowy sprzęt” bez słowa o gwarancji.
Po kolejnych 9 miesiącach pojawia się problem z baterią. Klient zgłasza się do serwisu. Otrzymuje odpowiedź: „Gwarancja minęła 14 miesięcy temu, liczymy ją od pierwszego zakupu”. W efekcie od dnia wydania nowego egzemplarza klient realnie korzystał z gwarancji już tylko 14 miesięcy, mimo że w momencie zakupu obiecano mu 24 miesiące na sprzęt „nowy”.
Spór sprowadza się do tego, czy po wymianie w ramach gwarancji lub rękojmi okres gwarancji dla nowego egzemplarza biegnie od nowa, czy jest kontynuacją starej. Odpowiedź zależy od tego, kto jest gwarantem i co dokładnie wpisał w oświadczeniu gwarancyjnym.
Gwarancja a rękojmia – dwie różne podstawy roszczeń
Gwarancja jako dobrowolne zobowiązanie gwaranta
Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie. Może jej udzielić:
producent,
dystrybutor,
importer,
sam sprzedawca (np. sklep lub komis).
Treść gwarancji wynika z oświadczenia gwaranta. Zwykle ma ono formę:
karty gwarancyjnej,
zapisu w instrukcji,
regulaminu gwarancji na stronie internetowej,
adnotacji na fakturze lub w regulaminie sklepu.
Gwarant ma sporą swobodę: może ustalić czas trwania, zakres odpowiedzialności, procedurę zgłoszenia, a nawet to, czy wymiana powoduje nowy bieg gwarancji, czy nie. Ogranicza go głównie prawo konsumenckie (zakaz klauzul niedozwolonych) i własne oświadczenie.
Rękojmia jako ustawowe prawo konsumenta
Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy. Sprzedawca nie musi się na nią godzić – ona działa z mocy prawa. W przypadku konsumenta kupującego nową rzecz:
okres odpowiedzialności wynosi co do zasady 2 lata od wydania rzeczy,
nie można go skrócić ani wyłączyć w regulaminie (przy nowym towarze dla konsumenta),
sprzedawca odpowiada za wady fizyczne i prawne istniejące w chwili wydania lub ujawnione później.
Przy rzeczach używanych przepisy dopuszczają skrócenie rękojmi, ale tylko do minimum jednego roku i tylko wtedy, gdy sprzedawca wyraźnie zastrzeże to w umowie lub regulaminie. Samo „przyjmuje się, że na używany jest rok” to za mało.
Jak rozróżnić, czy korzystasz z gwarancji czy rękojmi
W praktyce wielu klientów nie wie, z jakiej podstawy prawnej korzysta przy reklamacji. Tymczasem wybór ścieżki (gwarancja sprzedawcy a rękojmia) ma ogromne znaczenie dla odpowiedzi na pytanie, czy sprzedawca może skrócić gwarancję po zwrocie.
Kilka prostych wskazówek:
Jeśli składasz reklamację na podstawie paragonu/faktury, żądając naprawy, wymiany, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy – zwykle chodzi o rękojmię.
Jeśli wypełniasz kartę gwarancyjną albo formularz serwisowy producenta, powołując się na „numer gwarancji” – korzystasz z gwarancji.
Jeśli sprzedawca odsyła cię do autoryzowanego serwisu, to z dużym prawdopodobieństwem chodzi o gwarancję producenta.
W sporach o skrócenie gwarancji po reklamacji kluczowe jest ustalenie, czy wymiana/naparawa nastąpiła w ramach gwarancji producenta, czy rękojmi sprzedawcy. Dla obu reżimów obowiązują inne zasady co do biegu terminu i możliwości jego skrócenia.
Outlety i komisy: jak łączą rękojmię z gwarancją
W outlecie i komisie typowe są dwie modyfikacje:
Rękojmia przy sprzęcie używanym – skrócenie do jednego roku, jeśli klient jest konsumentem, przy wyraźnym zastrzeżeniu.
Gwarancja sprzedawcy – osobna, krótsza niż standard producenta (np. 3 lub 6 miesięcy), często tylko na wybrane elementy.
To powoduje zamieszanie: klient myśli, że „ma rok gwarancji”, a w rzeczywistości ma:
rok rękojmi (ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy za wady),
i jednocześnie np. 3 miesiące gwarancji sprzedawcy na określone części.
Jeśli po wymianie w takim sklepie gwarancja ma biec inaczej niż rękojmia, musi to wynikać z konkretnych zapisów w dokumencie gwarancyjnym. Sama informacja ustna sprzedawcy nie zmienia warunków gwarancji – może jednak być dowodem, jeśli dojdzie do sporu.
Co dokładnie można skrócić, a czego nie wolno
Skrócenie rękojmi przy rzeczach używanych
Przy sprzęcie używanym sprzedawca może skrócić czas trwania rękojmi, ale tylko w ściśle określonych granicach. Z punktu widzenia konsumenta ważne są trzy zasady:
rękojmia przy rzeczach używanych może być skrócona maksymalnie do 1 roku,
skrócenie musi zostać uzgodnione z konsumentem – najczęściej przez odpowiedni zapis w umowie lub regulaminie zaakceptowanym przy zakupie,
nie da się skrócić rękojmi „po fakcie”, np. dopiskiem po reklamacji lub przy zwrocie.
Skrócenie rękojmi nie jest tym samym, co skrócenie gwarancji. Rękojmia wynika z ustawy, gwarancja – z oświadczenia gwaranta. Outlety i komisy często próbują podmienić pojęcia, mówiąc „gwarancja roczna”, choć tak naprawdę chodzi o skróconą rękojmię, a nie o gwarancję.
Gwarancja – duża swoboda, ale w granicach treści oświadczenia
Gwarant (np. producent lub sprzedawca) może określić w gwarancji:
procedurę (serwis door-to-door, naprawa w punkcie, wymiana na nowy egzemplarz),
skutki naprawy lub wymiany dla biegu terminu gwarancji.
Jeśli gwarancja milczy na temat skutków wymiany lub naprawy, zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego. Jeśli jednak gwarant wprost zapisze, że wymiana nie powoduje biegu gwarancji od nowa, taki zapis co do zasady jest skuteczny – dopóki nie narusza praw konsumenckich.
Innymi słowy: gwarant może skrócić lub inaczej ukształtować gwarancję, ale nie może robić tego sprzecznie z własnym oświadczeniem. Nie może też „na żywo” zmieniać warunków gwarancji po dokonaniu sprzedaży, jeśli klient opierał się na pierwotnych warunkach.
Granice modyfikacji – czego nie wolno sprzedawcy i gwarantowi
Są też twarde granice, których sprzedawca i gwarant nie mogą przekroczyć:
nie można wyłączyć odpowiedzialności za wady umyślnie zatajone,
nie można wprowadzać klauzul abuzywnych, np. pozbawiających konsumenta podstawowych praw w razie wady,
nie można wprowadzić „gwarancji pozornej”, która de facto nic nie daje.
Przykładowo, zapis, że „w razie wymiany towaru gwarancja nie obowiązuje w ogóle na nowy egzemplarz” byłby mocno wątpliwy z punktu widzenia ochrony konsumenckiej, zwłaszcza jeśli klient kupował produkt reklamowany jako objęty 24‑miesięczną gwarancją.
Regulaminy outletów i komisów – gdzie szukać zapisów o skróceniu
Przy zakupie w outlecie lub komisie kluczowe informacje o skróceniu gwarancji i rękojmi zwykle znajdują się w:
opisie produktu (sekcja „gwarancja” lub „stan towaru”),
adnotacjach na fakturze lub paragonie („sprzęt używany, rękojmia 12 miesięcy”),
osobnym dokumencie gwarancji sprzedawcy.
Przed podpisaniem czegokolwiek lub kliknięciem „zamawiam” warto przeczytać szczególnie fragmenty zawierające frazy: „gwarancja w sklepie outletowym”, „sprzęt powystawowy a gwarancja”, „ograniczenia gwarancyjne w regulaminie”. To tam kryją się zapisy o skróceniu okresu odpowiedzialności.
Czy wymiana lub naprawa „zeruje” gwarancję na sprzęt
Ogólne zasady kodeksowe a treść gwarancji
Kodeks cywilny przewiduje, że jeśli w wykonaniu obowiązków z gwarancji sprzedawca/producent:
Skutki wymiany towaru przez gwaranta
W razie wymiany rzeczy na nową gwarancja co do zasady biegnie od początku. Dotyczy to całej wymienionej rzeczy, a nie tylko naprawionego elementu. Nowy bieg obejmuje okres wskazany w oświadczeniu gwarancyjnym lub wynikający z przepisów, jeśli gwarancja jest „milcząca”.
Jeśli gwarant zastrzegł inaczej (np. „wymiana nie wydłuża okresu gwarancji”), stosuje się treść tego zastrzeżenia, o ile nie narusza ono praw konsumenta i było dostępne przy zakupie. Nie wystarczy ogólnik w stylu „szczegóły w serwisie”.
Skutki naprawy w okresie gwarancji
Przy naprawie kodeks przewiduje, że okres gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w którym rzecz była w naprawie. Chodzi o faktyczny czas pozostawania sprzętu w dyspozycji serwisu, a nie tylko czas trwania usterki.
Jeżeli producent lub sprzedawca chce to ukształtować inaczej (np. brak przedłużenia gwarancji mimo naprawy), musi mieć na to wyraźny zapis w karcie gwarancyjnej lub regulaminie gwarancji. Brak takiego zastrzeżenia oznacza automatyczne przedłużenie.
Częściowa wymiana podzespołów a bieg gwarancji
Przy wymianie pojedynczego elementu (np. płyty głównej, matrycy, baterii) często pojawia się pytanie, czy nowa część ma „własną” gwarancję. Typowe są trzy warianty:
gwarancja na całość sprzętu – wymiana części nie zmienia nic, liczy się pierwotny termin,
osobna gwarancja na część – jeśli tak stanowi oświadczenie gwaranta, część ma własny, często krótszy okres,
stosowanie przepisów kodeksu – gdy brak zapisu, wymiana części jest traktowana jak wykonanie obowiązków z gwarancji, co co do zasady wydłuża odpowiedzialność o czas naprawy.
Serwisy lubią wpisy w protokołach typu „na wymienioną część gwarancja 3 miesiące”. Taki zapis sam w sobie nie zmienia warunków pierwotnej gwarancji, jeśli jest z nią sprzeczny. Liczy się to, co klient otrzymał przy zakupie sprzętu, a nie dopisek przy przyjęciu do serwisu.
Zgłoszenie tej samej wady kilka razy
Przy powtarzających się usterkach kluczowe jest rozróżnienie, czy chodzi o tę samą wadę, czy różne problemy. Jeśli wada się powtarza, można argumentować, że:
gwarant nie usunął należycie pierwotnej wady,
powinien dokonać wymiany sprzętu, a nie kolejnych napraw,
biegnie nowy okres gwarancji po wymianie (jeśli do niej dojdzie).
Kolejne naprawy tej samej wady nie „zerują” gwarancji, ale każdorazowo wydłużają jej termin o czas, w którym sprzęt był w serwisie – o ile gwarancja nie stanowi inaczej. W praktyce trudno to egzekwować bez prowadzenia swojej ewidencji dat przyjęcia i wydania sprzętu.
Gwarancja serwisowa po naprawie pogwarancyjnej
Po upływie podstawowej gwarancji serwisy często proponują odpłatną naprawę z krótką gwarancją serwisową (np. 3 lub 6 miesięcy) na wykonaną usługę lub wymienione części. To inny rodzaj gwarancji niż ta udzielona przy zakupie.
W takiej sytuacji:
gwarancja dotyczy tylko zakresu wykonanej naprawy (np. wymienionego zasilacza),
nie obejmuje automatycznie całego urządzenia,
jej warunki mogą być znacznie węższe i krótsze niż pierwotna gwarancja producenta.
Sprzedawca lub serwis może ją więc kształtować dowolnie, ale nie może przy tej okazji „cofnąć” ani ograniczyć praw, które klient miał wcześniej z tytułu rękojmi lub pierwotnej gwarancji producenta.
Zwrot towaru a los gwarancji – trzy scenariusze
Odstąpienie od umowy i ponowna sprzedaż jako „nowy” towar
Przy klasycznym odstąpieniu od umowy (np. 14-dniowy zwrot w sklepie internetowym) umowa jest traktowana tak, jakby nigdy nie została zawarta. Sprzęt wraca do sprzedawcy, a klient dostaje pieniądze.
Jeżeli sprzedawca sprzedaje ten sam egzemplarz kolejnemu klientowi jako pełnowartościowy, nowy towar, to:
nie ma podstaw, aby skracać rękojmię – dalej obowiązuje standardowy, ustawowy okres,
gwarancja producenta co do zasady liczy się od dnia pierwszej sprzedaży, ale producent może przyjąć inny model (np. od daty pierwszej rejestracji online).
Kłopot pojawia się, gdy sprzedawca nie informuje, że sprzęt był już raz wydany klientowi, a jednocześnie „po cichu” skraca okres gwarancji, licząc go od pierwszego paragonu. To może być uznane za wprowadzenie w błąd.
Ponowna sprzedaż jako towar „outletowy” lub „powystawowy”
Częstsza praktyka to odsprzedaż zwrotów jako:
„outlet”,
„powystawowy”,
„po zwrocie konsumenckim”,
„sprzęt otwarty, możliwe ślady użytkowania”.
W takim przypadku sprzedawca może:
utrzymać pełną gwarancję producenta (np. 24 miesiące od pierwszej sprzedaży lub aktywacji),
zaoferować krótszą gwarancję sprzedawcy (np. 12 miesięcy), pozostawiając niezmienioną rękojmię,
przy sprzęcie faktycznie używanym – skrócić rękojmię do roku, o ile wyraźnie to zastrzeże.
Samo oznaczenie „outlet” nie daje jeszcze prawa do dowolnego skracania okresów. Potrzebny jest konkretny zapis, z którego wynika, od kiedy i na jak długo obowiązuje gwarancja, oraz czy mamy do czynienia z nową rzeczą czy rzeczą używaną.
Zwrot po reklamacji a dalsza odpowiedzialność
Zdarza się, że po kilku nieudanych naprawach sprzedawca proponuje klientowi zakończenie sprawy zwrotem pieniędzy za wadliwy sprzęt. Dla klienta to wygodne, ale ma konsekwencje dla dalszej gwarancji.
Jeśli strony podpisują porozumienie przewidujące:
zwrot ceny,
zrzeczenie się dalszych roszczeń związanych z daną umową,
rezygnację z wymiany na inny egzemplarz,
to gwarancja co do zasady przestaje mieć znaczenie – umowa sprzedaży zostaje „rozwiązana”, a rzecz wraca do sprzedawcy. Sprzedawca nie może jednak bojkotować uprawnień z rękojmi lub gwarancji przy kolejnym zakupie nowego egzemplarza, powołując się na wcześniejsze porozumienie przy innym produkcie.
Źródło: Pexels | Autor: Sóc Năng Động
Specyfika gwarancji w outlecie – sprzęt powystawowy, leżaki magazynowe, „refurb”
Sprzęt powystawowy – formalnie nowy, praktycznie używany
Sprzęt powystawowy zwykle jest sprzedawany jako nowy z wadą kosmetyczną lub śladem ekspozycji. Na paragonie często widnieje oznaczenie „powystawowy”, „expo” albo „open box”.
Dla gwarancji i rękojmi oznacza to:
rękojmia – jak dla rzeczy nowej, chyba że strony wyraźnie oznaczą ją jako używaną i skrócą odpowiedzialność do roku,
gwarancja producenta – najczęściej pełna, liczona od daty pierwszej sprzedaży klientowi.
Jeżeli sklep sprzedaje powystawowy laptop z hasłem „pełna gwarancja producenta”, a potem po reklamacji twierdzi, że „na expo jest tylko 12 miesięcy”, działa sprzecznie z własnym oświadczeniem i ryzykuje przegraną w sporze.
Leżak magazynowy – stary model, nowy egzemplarz
Leżaki magazynowe to towary, które długo leżały w hurtowni lub sklepie, często w nieotwieranym pudełku. Producent może w takim przypadku:
udzielić pełnej gwarancji od daty sprzedaży klientowi,
albo uzależnić gwarancję od daty produkcji lub pierwszej dystrybucji.
Spotyka się przypadki, gdy po wpisaniu numeru seryjnego na stronie producenta widnieje krótszy okres gwarancji niż ten, który deklarował sklep. W relacji sklep–klient wiążący jest jednak ten okres, który został obiecany przy sprzedaży. Problem techniczny z weryfikacją po stronie producenta to już spór między sklepem a producentem, nie klientem.
Sprzęt „refurb”, „renew”, „odnowiony”
Przy sprzęcie odnowionym (refurb/renew) trzeba rozróżnić:
refurb producenta – odnowienie w autoryzowanym procesie, zwykle z gwarancją producenta,
refurb sprzedawcy/komisu – regeneracja we własnym zakresie, z gwarancją sprzedawcy.
W pierwszym wariancie okres i zasady gwarancji określa najczęściej producent (np. 12 miesięcy zamiast 24). W drugim – gwarancja jest wyłącznie „wewnętrzna”, zależna od regulaminu sklepu lub komisu, i często wynosi 3–12 miesięcy.
Nawet jeśli gwarancja na refurb jest krótsza, rękojmia wobec konsumenta nadal działa. Spróbuj oddzielić w głowie: krótka gwarancja sprzedawcy nie wyłącza ustawowej odpowiedzialności za wady, chyba że chodzi o rzecz używaną i rękojmia została skutecznie skrócona do roku.
Jak outlety próbują ograniczać odpowiedzialność
W praktyce pojawiają się powtarzalne zabiegi:
łączenie pojęć – „gwarancja 12 miesięcy” używana jako określenie skróconej rękojmi,
wprowadzanie ogólnych zapisów typu „na sprzęt outletowy nie przysługuje gwarancja”,
odsyłanie wyłącznie do własnej, krótkiej gwarancji sklepu, z pominięciem rękojmi.
Takie praktyki są w dużej mierze pozorne. Konsument przy sprzęcie nowym (także powystawowym, jeśli formalnie jest nowy) ma swoje prawa z ustawy, których regulamin nie może mu odebrać, nawet jeśli jest opisany atrakcyjnym hasłem „specjalne warunki outletu”.
Gwarancja w komisie i przy sprzęcie używanym – gdzie sprzedawcy „przycinają” prawa
Umowa komisowa a odpowiedzialność wobec kupującego
Komis działa zwykle w modelu, w którym właścicielem rzeczy przed sprzedażą jest komitent (osoba oddająca sprzęt), a komis jedynie pośredniczy. Dla kupującego istotne jest jednak, że to komisant (prowadzący komis) jest sprzedawcą i to on odpowiada z rękojmi.
Częsta praktyka to zastrzeżenia w stylu „komis nie udziela gwarancji” lub „sprzęt używany, brak odpowiedzialności komisu”. Tego typu klauzule w relacji z konsumentem są nieważne, jeśli wyłączają lub nadmiernie ograniczają rękojmię.
Skracanie rękojmi przy sprzęcie używanym
Sprzedawca w komisie może zgodnie z prawem:
oznaczyć rzecz jako używaną,
skrócić rękojmię do minimum 12 miesięcy,
zawrzeć to wyraźnie w umowie/paragonie lub regulaminie zaakceptowanym przy zakupie.
Nie może natomiast:
wyłączyć rękojmi całkowicie przy sprzedaży konsumenckiej,
skrócić jej „ustnie”, bez śladu w dokumencie sprzedaży lub regulaminie,
pisać ogólnikowo „kupujący zrzeka się roszczeń z tytułu wad” – takie zrzeczenie wobec konsumenta jest co najmniej wątpliwe.
Gwarancja komisu – krótka, ale często mylona z rękojmią
Komisy czasem dodają własną, krótką gwarancję sprzedawcy, np. „3 miesiące gwarancji rozruchowej”. To tylko dodatkowe świadczenie, obok ustawowej rękojmi.
Typowy schemat:
3 miesiące gwarancji komisu na poprawne działanie sprzętu,
12 miesięcy rękojmi (skróconej przy rzeczy używanej), jeśli zostało to wyraźnie zapisane,
brak gwarancji producenta albo jej ograniczony zakres (np. przy smartfonach po wymianie płyty głównej).
Spór często powstaje, gdy po 5 miesiącach od zakupu komis odmawia przyjęcia reklamacji, powołując się na upływ „3-miesięcznej gwarancji”. Tymczasem rękojmia przez rok nadal obowiązuje, o ile została skutecznie skrócona, a w braku takiego zastrzeżenia może trwać nawet 2 lata.
Sprzedaż „od osoby prywatnej” przez komis
Niektóre komisy próbują opisać transakcję jako sprzedaż między osobami prywatnymi, aby uniknąć reżimu konsumenckiego. Na paragonie widnieje wtedy np. imię i nazwisko właściciela sprzętu, a komis figuruje tylko jako pośrednik.
Jeżeli jednak to komis:
prowadzi stałą działalność gospodarczą,
wystawia dokument sprzedaży,
przyjmuje zapłatę i organizuje oględziny sprzętu,
Odpowiedzialność komisu mimo „przerzucenia” sprzedaży na właściciela
Jeżeli komis faktycznie organizuje sprzedaż – przyjmuje pieniądze, wydaje towar, ustala warunki – trudno uznać, że kupujący zawiera umowę z osobą prywatną. W sporze sądowym często przyjmuje się, że stroną umowy jest przedsiębiorca prowadzący komis, a więc działają przepisy o sprzedaży konsumenckiej.
Opisanie na paragonie danych właściciela sprzętu nie „kasuje” odpowiedzialności komisu. To jedynie wewnętrzne rozliczenie między komitentem a komisantem.
Jeśli komis upiera się, że „to sprzedaż prywatna”, a jednocześnie wystawia pieczątkę firmową, reguluje płatność kartą i przyjmuje reklamację na własny adres, trudno traktować takie zastrzeżenia inaczej niż próbę obejścia prawa.
Sprzęt używany a dalsza odsprzedaż – gdzie kończy się gwarancja producenta
Bywa, że komis sprzedaje sprzęt używany z jeszcze trwającą gwarancją producenta (np. telefon oddany w rozliczeniu po roku). Taka gwarancja nie jest gwarancją komisu, tylko kontynuacją gwarancji pierwotnej.
Kluczowe kwestie:
warunki przenoszenia gwarancji na kolejnego właściciela wynikają z karty gwarancyjnej lub regulaminu producenta,
komis nie może „wydłużyć” gwarancji producenta swoim oświadczeniem, może jedynie dodać własną gwarancję sprzedawcy,
opis „gwarancja producenta do… (data)” na ofercie wiąże komis wobec kupującego – jeśli okaże się nieprawdziwy, odpowiada z rękojmi za niezgodność towaru z umową.
Jeżeli po kilku miesiącach producent odmówi naprawy, powołując się na brak przenoszalności gwarancji, kupujący nadal może zwrócić się do komisu z reklamacją z rękojmi, bo otrzymał rzecz o innych cechach niż obiecane.
Kiedy skrócenie rękojmi przy sprzęcie używanym jest skuteczne
Samo oznaczenie „sprzęt używany – 12 miesięcy gwarancji” nie zawsze wystarczy do skutecznego skrócenia rękojmi. Często jest to jedynie opis gwarancji sprzedawcy, a nie modyfikacja ustawowej odpowiedzialności.
Aby skrócenie rękojmi do roku zadziałało, w dokumentach powinna znaleźć się jasna informacja, że:
przedmiot jest rzeczą używaną,
rękojmia zostaje skrócona do 12 miesięcy,
kupujący, jako konsument, został o tym poinformowany przed zakupem.
Najbezpieczniej, gdy takie postanowienie znajduje się w regulaminie zaakceptowanym przed finalizacją transakcji albo bezpośrednio na paragonie/fakturze („rękojmia 12 miesięcy – rzecz używana”). Ogólnik typu „sprzedawca nie odpowiada za wady po upływie 12 miesięcy” może zostać uznany za niedozwolone postanowienie umowne.
„Brak możliwości zwrotu” przy sprzęcie używanym
W komisach i sklepach z używanym sprzętem pojawiają się napisy „brak zwrotów” lub „reklamacje nie są przyjmowane”. Nie dotyczą one ustawowych uprawnień z tytułu rękojmi.
Sprzedawca może ograniczyć swoją politykę dobrowolnych zwrotów (np. 14 dni na odstąpienie od umowy w sklepie stacjonarnym jako „gest handlowy”), ale nie może wyłączyć odpowiedzialności za wady prawne lub fizyczne.
Nawet jeśli na drzwiach wisi kartka „towar przeceniony nie podlega reklamacji”, konsument nadal może złożyć reklamację z rękojmi, chyba że wada była wyraźnie wskazana i zaakceptowana (np. pęknięta obudowa opisana na metce).
Gwarancja a rękojmia – dwie różne podstawy roszczeń
Źródło uprawnień – ustawa kontra oświadczenie gwaranta
Rękojmia wynika bezpośrednio z przepisów kodeksu cywilnego. Działa „z automatu” przy sprzedaży konsumenckiej i nie wymaga żadnych dodatkowych dokumentów.
Gwarancja jest natomiast dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta (zwykle producenta lub sprzedawcy), opisanym w karcie gwarancyjnej, regulaminie lub na stronie internetowej. Może być udzielona w różnym zakresie i na różny czas.
W praktyce:
rękojmia dotyczy głównie odpowiedzialności za wady istniejące w chwili wydania rzeczy lub ujawnione w określonym czasie,
gwarancja dotyczy zobowiązania do bezpłatnej naprawy, wymiany lub innych świadczeń określonych przez gwaranta.
Dlaczego sprzedawcy „pchają” klientów w gwarancję
Sklepy często kierują klientów wyłącznie do serwisu gwaranta, mówiąc, że „oni się tym zajmują”. Powód jest prosty: rozpatrywanie reklamacji z rękojmi bywa bardziej obciążające dla sprzedawcy.
Rękojmia może prowadzić do:
obowiązku przyjęcia zwrotu towaru za pełną cenę,
wymiany na nowy egzemplarz na koszt sprzedawcy,
obniżenia ceny, gdy naprawa lub wymiana są niemożliwe.
Gwarancja najczęściej ogranicza się do naprawy lub wymiany w ramach sieci serwisowej. Z perspektywy sklepu jest to wygodniejsze, więc spróbuje on przekonać klienta, że to „jedyna droga”. To nie jest prawda – klient może wybrać podstawę roszczeń.
Równoległość roszczeń – kiedy warto sięgnąć po rękojmię
Korzystanie z gwarancji nie wyklucza reklamacji z rękojmi. Można:
najpierw skorzystać z gwarancji,
a jeśli problem się powtarza lub serwis odmawia naprawy – złożyć reklamację do sprzedawcy z tytułu rękojmi.
sporach o to, czy wada jest „mechaniczna z winy użytkownika”,
produktach bez gwarancji lub z bardzo krótką gwarancją sprzedawcy.
Dobrą praktyką jest wyraźne wskazanie w piśmie reklamacyjnym, z czego klient korzysta. Krótkie zdanie „reklamacja z tytułu rękojmi” znacząco porządkuje sytuację.
Limit czasowy rękojmi a skracanie gwarancji
Sprzedawca może zmienić warunki własnej gwarancji, w tym ją skrócić lub w ogóle jej nie udzielić. Nie dotyka to rękojmi, która działa w ustawowych ramach czasowych (zwykle 2 lata dla rzeczy nowych, 1 rok przy rzeczach używanych, jeśli skutecznie skrócono).
Jeżeli na karcie produktu widnieje „6 miesięcy gwarancji sklepu”, nie oznacza to, że po 6 miesiącach klient traci wszystkie uprawnienia. Nadal może złożyć reklamację z rękojmi, o ile nie upłynął okres jej obowiązywania i wada nie była wcześniej naprawiana w sposób prawidłowy.
Co dokładnie można skrócić, a czego nie wolno
Swoboda kształtowania gwarancji
Gwarant może:
określić dowolny czas trwania gwarancji (3 miesiące, 12 miesięcy, 36 miesięcy),
wyznaczyć zakres terytorialny (np. tylko Polska),
zróżnicować uprawnienia (naprawa, wymiana, bon towarowy zamiast zwrotu gotówki),
zastrzec wyłączenia (np. brak ochrony dla uszkodzeń mechanicznych).
Nie może jednak w ramach gwarancji „wyłączyć” rękojmi. Klauzula typu „korzystając z gwarancji, konsument zrzeka się roszczeń z tytułu rękojmi” będzie co najmniej wątpliwa prawnie.
Ograniczanie rękojmi – tylko w ściśle określonych granicach
Przy sprzedaży konsumenckiej rzeczy nowej:
nie można skutecznie wyłączyć rękojmi,
nie można jej skrócić poniżej ustawowego okresu,
nie można przerzucić odpowiedzialności na producenta lub serwis.
Przy rzeczach używanych:
można skrócić rękojmię do 12 miesięcy,
musi to być jasno uzgodnione przed zawarciem umowy,
sprzedawca nadal odpowiada za wady podstępnie zatajone.
Przy sprzedaży między przedsiębiorcami zakres modyfikacji może być szerszy, ale to inny reżim niż sprzedaż konsumencka. Większość sporów, w których sprzedawca „przycina” gwarancję, dotyczy relacji z konsumentami.
Wyraźne i indywidualne uzgodnienie – nie wystarczy link do regulaminu
Część sklepów próbuje ograniczać odpowiedzialność przez ogólne regulaminy, do których odsyła drobnym drukiem. W relacji z konsumentem to ryzykowna praktyka.
Jeżeli skrócenie rękojmi przy rzeczy używanej ma być skuteczne, konsument musi mieć realną możliwość zapoznania się z tym przed zakupem. Najprościej, gdy informacja:
jest widoczna bezpośrednio na karcie produktu w sklepie internetowym,
znajduje się na wywieszce przy towarze w sklepie stacjonarnym,
pojawia się w potwierdzeniu zamówienia przesłanym e-mailem.
Sama wzmianka w obszernym regulaminie, do którego trzeba się dogrzebać, może nie wystarczyć, zwłaszcza gdy sprzedawca następnie powołuje się na to jako na główne ograniczenie odpowiedzialności.
Skracanie okresu zgłoszenia reklamacji
Pojawiają się postanowienia typu „reklamacje należy zgłaszać w ciągu 7 dni od stwierdzenia wady”. Tego rodzaju ograniczenia kolidują z przepisami o rękojmi.
Konsument ma określony okres na zgłoszenie wady (np. rok od jej stwierdzenia w aktualnym stanie prawnym), a nie kilka dni wskazanych w regulaminie. Skrócenie tego terminu regulaminem sklepu jest co do zasady nieskuteczne.
Sprzedawca może wprowadzić krótsze terminy dla dobrowolnych świadczeń (np. swojej gwarancji czy programu „satysfakcja albo zwrot”), ale nie dla ustawowych uprawnień kupującego.
Czy wymiana lub naprawa „zeruje” gwarancję na sprzęt
Wydłużenie gwarancji po naprawie – co wynika z przepisów
Co do zasady, jeżeli rzecz była naprawiana w ramach gwarancji, termin jej obowiązywania wydłuża się o czas pozostawania rzeczy w naprawie. Chodzi o okres od zgłoszenia wady do wydania naprawionego sprzętu.
Przykład: gwarancja wynosi 24 miesiące, sprzęt był w serwisie łącznie 30 dni. Termin gwarancji wydłuża się o te 30 dni. Nie jest to jednak „nowe 24 miesiące” od naprawy, tylko dodanie czasu przestoju.
Wymiana na nowy egzemplarz a bieg gwarancji
Jeżeli w ramach gwarancji dojdzie do wymiany całego urządzenia na nowe, wiele kart gwarancyjnych przewiduje rozpoczęcie biegu gwarancji na nowo dla wymienionej rzeczy.
Najczęstsze modele:
pełne „wyzerowanie” – nowy egzemplarz, nowy okres gwarancji,
kontynuacja – nowy egzemplarz, ale termin gwarancji liczony od pierwotnej daty zakupu,
rozwiązanie mieszane – minimalny gwarantowany okres dla wymienionego egzemplarza (np. 3 lub 6 miesięcy), jeśli pierwotna gwarancja miałaby szybciej wygasnąć.
To, który model obowiązuje, wynika z oświadczenia gwaranta. Sprzedawca nie powinien dowolnie interpretować tych zasad, zwłaszcza na niekorzyść klienta, gdy treść gwarancji jest niejasna.
Wymiana istotnego podzespołu – nowa gwarancja czy stara?
Przy wymianie kluczowego elementu (np. płyty głównej w laptopie) zdarzają się spory, czy gwarancja na cały sprzęt biegnie od nowa, czy tylko na wymieniony element. Często serwisy oznaczają części jako „part warranty” z odrębnym okresem ochrony.
Jeżeli karta gwarancyjna milczy, przyjmuje się zazwyczaj, że:
gwarancja na całość sprzętu biegnie nadal od pierwotnej daty,
wymieniona część jest objęta co najmniej tym samym okresem, który pozostał do końca gwarancji,
dodatkowa gwarancja na część (np. 3 miesiące) nie wyłącza dłuższej gwarancji na całość, jeśli taka jeszcze trwa.
Gdy serwis po kilku miesiącach od naprawy odmawia dalszego wsparcia, powołując się na „krótszą gwarancję na część”, warto zweryfikować ogólne warunki gwarancji, a nie tylko adnotację na protokole naprawy.
Rękojmia po naprawach gwarancyjnych
Naprawy w ramach gwarancji nie „zużywają” rękojmi. Jeśli wada jest istotna i powraca, konsument może po kilku nieudanych naprawach złożyć sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy z rękojmi lub żądać wymiany towaru na nowy.
Warto zgromadzić:
protokoły napraw,
korespondencję z serwisem,
potwierdzenia wysyłek kurierem.
Takie dokumenty pokazują, że wada miała charakter trwały lub powtarzalny. Sprzedawca nie może wówczas sprowadzać problemu wyłącznie do gwarancji, skoro odpowiedzialność z rękojmi nadal istnieje.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy po wymianie sprzętu gwarancja biegnie od nowa, czy od pierwszego zakupu?
To zależy od treści gwarancji. Gwarant (zwykle producent lub sprzedawca) może wprost zastrzec, że po wymianie rzeczy okres gwarancji liczy się od nowa albo że biegnie dalej od pierwszej daty zakupu.
Jeśli w karcie gwarancyjnej lub regulaminie nie ma jednoznacznego zapisu, często przyjmuje się interpretację korzystniejszą dla konsumenta. W sporze przydaje się wszystko, co dokumentuje wymianę: protokół, mail, adnotacja na paragonie czy fakturze.
Czy sprzedawca może skrócić gwarancję po zwrocie lub ponownej sprzedaży sprzętu?
Przy klasycznym odstąpieniu od umowy (zwrocie) gwarancja związana z tą konkretną umową po prostu znika – zakup jest traktowany tak, jakby go nie było. Późniejszy nabywca „tego samego” egzemplarza dostaje nowe warunki, które sprzedawca może ułożyć inaczej (np. krócej).
W outletach i komisach sprzedawcy często oferują krótszą własną gwarancję sprzedawcy albo w ogóle jej nie dają, zostawiając tylko rękojmię (czasem skróconą przy rzeczach używanych). Kluczowe jest to, co jest wpisane w regulaminie, ofercie lub na dokumencie sprzedaży.
Czy sklep może liczyć moją gwarancję od „pierwszego właściciela”, jeśli kupuję sprzęt w outlecie?
Może tak zastrzec warunki gwarancji sprzedawcy, ale musi to być jasno podane przed zakupem – w opisie produktu, regulaminie lub na fakturze. Sama informacja ustna typu „gwarancja biegnie od pierwszej sprzedaży” bez potwierdzenia w dokumentach jest słabą podstawą.
Jeśli w opisie jest „nowy” sprzęt z gwarancją 24 miesiące, a faktycznie otrzymujesz tylko „resztę” gwarancji po kimś innym, można mówić o wprowadzaniu w błąd. Wtedy obok gwarancji wchodzi w grę także rękojmia i roszczenia wobec sprzedawcy jako za towar niezgodny z umową.
Jak sprawdzić, czy reklamuję sprzęt z tytułu gwarancji czy rękojmi?
Przy rękojmi zwykle składasz reklamację do sprzedawcy na podstawie paragonu/faktury i formułujesz żądanie: naprawa, wymiana, obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy. Całość załatwiasz ze sklepem, nie z producentem.
Przy gwarancji korzystasz z karty gwarancyjnej, numeru seryjnego, formularza serwisowego lub zgłaszasz się bezpośrednio do autoryzowanego serwisu. Wymiana lub naprawa wtedy odbywa się na warunkach z oświadczenia gwaranta, a nie z ustawy.
Czy po naprawie sprzętu gwarancja się przedłuża?
To zależy od zapisów gwarancji. Część gwarantów przedłuża okres ochrony o czas, w którym sprzęt był w serwisie (na cały produkt lub tylko na naprawiony element), inni zastrzegają, że termin biegnie nieprzerwanie.
Jeśli gwarancja nic o tym nie mówi, w praktyce bywa spór interpretacyjny. Dlatego przy oddawaniu sprzętu do serwisu warto zachować potwierdzenia przyjęcia i wydania sprzętu z datami – mogą przesądzać o tym, czy zmieściłeś się w okresie ochrony.
Czy przy sprzęcie używanym w komisie mam pełne 2 lata ochrony?
Nie zawsze. Przy rzeczach używanych sprzedawca może skrócić okres rękojmi, ale nie poniżej 1 roku i tylko wtedy, gdy zrobi to wyraźnie w umowie, regulaminie lub na dokumencie sprzedaży. Samo „bo to komis/bo używane” nic nie zmienia.
Równolegle komis może dać swoją gwarancję sprzedawcy, zwykle krótszą (np. 3 lub 6 miesięcy) i tylko na niektóre elementy. W efekcie możesz mieć jednocześnie rok rękojmi i kilka miesięcy gwarancji – to dwa różne „źródła” roszczeń.
Co zrobić, gdy sklep twierdzi, że gwarancja skończyła się wcześniej przez wymianę sprzętu?
Najpierw ustal, czy wymiana była w ramach gwarancji (producenta/sprzedawcy), czy rękojmi. Potem sięgnij do dokumentów: karty gwarancyjnej, regulaminu, protokołu wymiany. Sprawdź, czy jest tam zapis o biegu gwarancji po wymianie.
Jeśli sklep powołuje się tylko na „zasady firmy”, a z dokumentów wynika coś innego albo nie ma jasnego zastrzeżenia, złóż pisemną reklamację i poproś o wskazanie podstawy prawnej i konkretnego punktu warunków gwarancji. W razie odmowy możesz skorzystać z pomocy rzecznika konsumentów lub UOKiK, powołując się także na swoje prawa z rękojmi wobec sprzedawcy.
Opracowano na podstawie
Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (2014) – Podstawowe przepisy o prawach konsumenta, odstąpieniu od umowy, sprzedaży na odległość
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dział III – Rękojmia i gwarancja). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (1964) – Definicje i zasady rękojmi oraz gwarancji przy sprzedaży rzeczy
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/771. Parlament Europejski i Rada UE (2019) – Unijne zasady odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową
Prawa konsumenta – reklamacje, rękojmia, gwarancja. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Przewodnik UOKiK o różnicach między rękojmią a gwarancją
Gwarancja a rękojmia – poradnik dla konsumentów. Rzecznik Finansowy – Wyjaśnienie charakteru gwarancji jako dobrowolnego zobowiązania gwaranta
